แผ่นทางเท้าคนพิการ เลือกและติดตั้งอย่างไรให้ใช้งานได้จริง?

แผ่นทางเท้าคนพิการมีไว้ทำอะไร?
แผ่นทางเท้าสำหรับผู้พิการทางการมองเห็นมีหน้าที่หลักในการช่วยให้ผู้ใช้งาน รับรู้ทิศทางและจุดที่ต้องระมัดระวังจากพื้นผิวสัมผัส

โดยทั่วไปสามารถแบ่งหน้าที่ของพื้นผิวออกเป็น 2 ลักษณะสำคัญ ได้แก่

• แผ่นนำทาง ใช้สำหรับบอกแนวทางหรือทิศทางที่ควรเดิน
• แผ่นเตือน ใช้สำหรับเตือนว่ากำลังเข้าสู่บริเวณที่ควรเพิ่มความระมัดระวังหรือมีการเปลี่ยนแปลงของเส้นทาง

ดังนั้นการปูแผ่นทางเท้าคนพิการจึงไม่ใช่การนำแผ่นชนิดเดียวมาปูเต็มพื้นที่ แต่ต้องวางรูปแบบให้สอดคล้องกับการใช้งานจริง

แผ่นนำทางกับแผ่นเตือนต่างกันอย่างไร?
นี่เป็นจุดที่ลูกค้ามักสับสนมากที่สุด

แผ่นนำทาง
พื้นผิวของแผ่นนำทางจะมีลักษณะเป็นแนวสัมผัสที่ช่วยบอกทิศทางการเดิน ผู้ใช้งานสามารถใช้ไม้เท้าหรือการสัมผัสจากเท้าเพื่อรับรู้แนวทางได้

เหมาะสำหรับใช้ในบริเวณที่ต้องการสร้างเส้นทางต่อเนื่อง เช่น

• ทางเดินริมถนน
• ทางเดินในอาคาร
• สถานีขนส่ง
• สถานศึกษา
• โรงพยาบาล
• อาคารสาธารณะ
• พื้นที่ที่มีคนใช้งานจำนวนมาก

แผ่นเตือน
แผ่นเตือนจะใช้เพื่อแจ้งให้ผู้ใช้งานทราบว่ากำลังเข้าสู่จุดที่ต้องระมัดระวัง เช่น จุดเปลี่ยนทิศทาง จุดข้ามถนน บันได หรือบริเวณที่เส้นทางมีการเปลี่ยนแปลง

จึงควรใช้ร่วมกับแผ่นนำทาง ไม่ใช่ใช้แทนกันทั้งหมด

เลือกแผ่นทางเท้าคนพิการอย่างไรให้เหมาะกับพื้นที่?
ก่อนเลือกสินค้า ควรดูจาก ลักษณะของเส้นทางและรูปแบบการใช้งาน มากกว่าดูเพียงสีหรือรูปลักษณ์

1. ดูว่าต้องการนำทางหรือเตือน
กำหนดก่อนว่าบริเวณนั้นเป็นทางเดินต่อเนื่อง หรือเป็นจุดที่ต้องการให้ผู้ใช้งานระมัดระวัง จากนั้นจึงเลือกชนิดของพื้นผิวให้เหมาะสม

2. ดูพื้นที่ติดตั้ง
แผ่นที่ใช้ในอาคารอาจมีเงื่อนไขแตกต่างจากพื้นที่กลางแจ้ง เช่น

• ทางเดินในอาคาร
• ทางเท้าริมถนน
• ลานสาธารณะ
• สถานีขนส่ง
• โรงเรียน
• โรงพยาบาล
• อาคารสำนักงาน

พื้นที่กลางแจ้งควรพิจารณาเรื่องแดด ฝน น้ำขัง และการใช้งานร่วมกับคนจำนวนมากด้วย

3. พิจารณาสีและความแตกต่างจากพื้นโดยรอบ
การเลือกสีที่มีความแตกต่างจากพื้นโดยรอบสามารถช่วยให้มองเห็นแนวทางได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะผู้ที่มีความบกพร่องทางการมองเห็นบางส่วน

แต่ไม่ควรเลือกจากสีเพียงอย่างเดียว เพราะหน้าที่สำคัญของแผ่นคือการสร้าง พื้นผิวสัมผัสสำหรับการนำทางและการเตือน

ทำไมปูแผ่นนำทางแล้วแต่ยังใช้งานไม่ได้?
ปัญหาอาจไม่ได้เกิดจากตัวแผ่น แต่เกิดจากการวางระบบ

ปูไม่ต่อเนื่อง
หากเส้นทางนำทางขาดช่วงหรือมีสิ่งกีดขวางอยู่กลางแนว ผู้ใช้งานอาจไม่สามารถติดตามเส้นทางต่อได้

วางผิดตำแหน่ง
หากแนวแผ่นพาผู้ใช้งานไปชนเสา ป้าย ต้นไม้ หรือสิ่งกีดขวาง ย่อมทำให้เส้นทางใช้งานไม่ได้ตามวัตถุประสงค์

ใช้แผ่นเตือนผิดจุด
แผ่นเตือนควรอยู่บริเวณที่ผู้ใช้งานจำเป็นต้องรับรู้ถึงการเปลี่ยนแปลงของเส้นทาง ไม่ควรนำมาใช้แบบกระจายโดยไม่มีรูปแบบที่ชัดเจน

ระดับพื้นไม่เรียบ
หากแผ่นยกตัว จมตัว หรือมีขอบต่างระดับมากเกินไป อาจทำให้เกิดการสะดุดและลดความปลอดภัยของผู้ใช้งาน

ก่อนปูแผ่นทางเท้าคนพิการ ต้องเตรียมพื้นอย่างไร?
พื้นเดิมควรมีความแข็งแรงและเหมาะสำหรับวิธีติดตั้งของแผ่นที่เลือกใช้

ควรตรวจสอบว่า

• พื้นมีการทรุดตัวหรือไม่
• มีน้ำขังหรือไม่
• มีรอยแตกร้าวมากหรือไม่
• ระดับพื้นเหมาะกับการปูหรือไม่
• มีสิ่งกีดขวางตามแนวทางเดินหรือไม่
• มีพื้นที่สำหรับทำแนวทางนำทางต่อเนื่องหรือไม่

หากพื้นเดิมมีปัญหาการทรุดตัว ควรแก้ไขที่โครงสร้างพื้นก่อน เพราะการนำแผ่นใหม่ไปปูทับพื้นที่ที่กำลังทรุด ไม่ได้ทำให้แรงโน้มถ่วงยอมแพ้แต่อย่างใด

วิธีคำนวณจำนวนแผ่นทางเท้าคนพิการ
ควรวัดพื้นที่จริงก่อนสั่งซื้อ โดยพิจารณา

ความยาวของแนวทางเดิน × จำนวนแถวที่ต้องการปู

จากนั้นจึงนำพื้นที่หรือจำนวนชิ้นที่คำนวณได้มาเปรียบเทียบกับขนาดของแผ่นที่เลือก

อย่าลืมเผื่อวัสดุสำหรับ

• การตัดเข้ามุม
• จุดเปลี่ยนทิศทาง
• บริเวณทางแยก
• พื้นที่ที่มีสิ่งกีดขวาง
• แผ่นที่อาจเสียหายระหว่างขนส่งหรือติดตั้ง

หากเป็นโครงการขนาดใหญ่ ควรจัดทำผังการปูและแบ่งตำแหน่งแผ่นนำทางกับแผ่นเตือนก่อนสั่งซื้อ จะช่วยลดทั้งวัสดุเหลือและปัญหาของไม่พอหน้างาน

แผ่นทางเท้าคนพิการใช้กลางแจ้งได้หรือไม่?
สามารถใช้ในพื้นที่กลางแจ้งได้หาก วัสดุและวิธีติดตั้งเหมาะสมกับสภาพแวดล้อม

ควรพิจารณาเรื่อง

• แดดและรังสี UV
• ฝนและความชื้น
• น้ำขัง
• การสัญจรของคนจำนวนมาก
• การทำความสะอาด
• การยึดติดกับพื้น

สำหรับพื้นที่ที่มีน้ำฝนมาก ควรให้ความสำคัญกับระบบระบายน้ำด้วย เพราะทางเดินที่มีน้ำขังอาจทำให้พื้นลื่นและลดความสะดวกในการใช้งาน

ถ้าพื้นทางเท้ามีรถวิ่งผ่าน ต้องระวังอะไร?
หากพื้นที่มีรถเข็น รถบำรุงรักษา รถส่งของ หรือยานพาหนะวิ่งผ่าน ควรตรวจสอบว่าตัวแผ่นและระบบติดตั้งรองรับลักษณะการใช้งานดังกล่าวหรือไม่

ไม่ควรดูเฉพาะความแข็งแรงของตัวแผ่น แต่ต้องพิจารณา พื้นรองรับและวิธีติดตั้ง ด้วย เพราะแม้แผ่นจะแข็งแรง แต่ถ้าพื้นด้านล่างไม่เหมาะสมก็สามารถแตกร้าวหรือหลุดออกได้

ปัญหาที่ควรตรวจสอบหลังติดตั้ง
หลังติดตั้งควรตรวจสอบเส้นทางอีกครั้งว่า

• แนวแผ่นต่อเนื่องตลอดเส้นทาง
• แผ่นไม่ยกหรือหลุด
• ไม่มีขอบแหลมคมหรือส่วนที่ทำให้สะดุด
• ไม่มีน้ำขังตามแนวทางเดิน
• แผ่นนำทางและแผ่นเตือนอยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสม
• ไม่มีสิ่งกีดขวางขวางแนวทาง
• ระดับพื้นโดยรวมเรียบร้อย

โดยเฉพาะพื้นที่สาธารณะ ควรตรวจสอบเส้นทางหลังเปิดใช้งานจริงด้วย เพราะสภาพหน้างานอาจเปลี่ยนจากตอนติดตั้ง เช่น มีร้านค้า ป้าย ต้นไม้ หรือสิ่งของมาตั้งกีดขวางในภายหลัง

ก่อนสั่งซื้อควรแจ้งข้อมูลอะไรกับผู้จำหน่าย?
เพื่อให้เลือกสินค้าได้ตรงกับงาน ควรเตรียมข้อมูลดังนี้

1. ใช้ติดตั้งที่ไหน
2. เป็นพื้นที่ภายในหรือภายนอกอาคาร
3. ความยาวและความกว้างของทางเดิน
4. ต้องการทำเส้นทางนำทางกี่แนว
5. มีจุดเลี้ยวหรือทางแยกกี่จุด
6. มีบันได ทางลาด หรือจุดข้ามถนนหรือไม่
7. พื้นเดิมเป็นคอนกรีต แอสฟัลต์ หรือวัสดุอื่น
8. มีรถหรืออุปกรณ์วิ่งผ่านบริเวณดังกล่าวหรือไม่
9. ต้องการใช้แผ่นนำทาง แผ่นเตือน หรือทั้งสองประเภท
10. มีแบบก่อสร้างหรือภาพหน้างานให้ตรวจสอบหรือไม่

หากเป็นงานโครงการหรือพื้นที่สาธารณะ ควรตรวจสอบ มาตรฐานหรือข้อกำหนดของหน่วยงานเจ้าของโครงการ ก่อนสั่งซื้อ เพราะรายละเอียดด้านขนาด รูปแบบ ตำแหน่ง และการติดตั้งอาจมีข้อกำหนดเฉพาะของแต่ละโครงการ

ดูสินค้าแผ่นทางเท้าคนพิการ